Sponsorlu Bağlantı
Sağlık

Vitamin Çeşitleri ve Görevleri

sponsorlu bağlantı

Vitaminler, sağlıklı beslenme için dışarıdan alınması zorunlu olan mikro besin öğeleridir. Vitaminler, enerj verici ve vücutta yapı taşı olarak kullanılamaz. Sağlıklı yaşam için tükettiğimiz besinlerle veya farklı kaynaklardan dışarıdan alarak vitamin ihtiyacımızı karşılamamız gerekir. Eksikliğinde veya fazlalığında vücutta farklı etkiler yaratabilmektedir. Yağda eriyen vitaminler ve suda eriyen vitaminler olmak üzere iki gruba ayrılırlar.

Yağda Eriyen Vitaminler

Yağda eriyen vitaminler:  A, D, E ve K vitaminleridir.

A, D, E ve K vitaminleri  vücutta yeterince sentezlenmezler  bu sebeple dışardan alınması gerekir. Vücudumuzda karaciğerde ve yağ dokuda depolanır. Yağda çözündüklerinden dolayı idrarla vücuttan atılmazlar ve fazla miktarda alındığında toksik etki yapar.

Vitamin A

A vitamini yağda eriyen vitaminlerdendir. A vitamini, hayvansal ve bitkisel kaynaklardan karşılanabilir. Hayvansal kaynaklar retinol olarak adlandırılırken bitkisel kaynaklar karoten olarak adlandırlılmaktadır. A vitamini ısıya karşı dayanklı bir vitamindir, pişirilerek tüketilen besinlerde etkisi azalmaz. A vitamini: görme, üreme, kemik gelişim ve büyüme için gereklidir.

A Vitamini Hangi Besinlerde Bulunur?

Hayvansal kaynaklar: Karaciğer, tam yağlı süt ve ürünleri, balık yağı, böbrek, yumurta sarısı

Bitkisel kaynaklar: Koyu yeşil yapraklı sebze ve meyveler, sarı ve turuncu renkli sebze ve meyveler. Örneğin: Ispanak, potakal, havuç, domates, kayısı, kuşkonmaz, marul, kereviz. Tahıl ve tahıl çeşitlerinde (kurubaklagiller)

A Vitamini Görevleri

  • Antioksidan (kanser oluşumunu engeller, damar tıkanıklığı ve sertliğini önler).
  • Görme işlevini yerine getirir.
  • Vücudun bağışıklık sisteminin gelişimi için gereklidir.
A Vitamini Toksisitesi

Deride kalınlaşma, yüksek tansiyon ve büyüme geriliği ” hiper A vitaminosiz” belirtisidir. Aşırı karoten alımı deride sararmaya yol açar ancak toksik etki göstermez.

Vitamin D

D vitamini genellikle “güneş ışını vitamini” olarak bilinir. Kalsiyum metabolizmasında, hücre çoğalması ve farklılaşmasında rol alan hormonun ön maddesi olarak görev alır. Kemik ve diş sağlığımız için D vitaminine ihtiyaç duyarız.

D Vitamini Hangi Besinlerde Bulunur?

D vitamini balık yağı dışındaki besinlerde önemsiz miktarda bulunur. Ancak diğer besin kaynaklarına örnek verecek olursak: yağlı balık çeşitleri, tereyağı, somon balığı, tuna balığı, karaciğer, süt ve yumurtayı örnek verebiliriz.

D vitamini aktif formu derimizde sentezlenir. Karaciğerde depolanan aktifleşmemiş D vitaminini aktifleştirmek için güneş ışınına ihtiyaç duyarız.

D Vitaminin Görevleri

  • Vitamin D kalsiyum metabolizmasını düzenler.
  • Kalsiyum ve fosfatın bağırsaktan emilimini uyarır.
  • Kemiklerin ve dişlerin sağlıklı gelişmesini sağlar.
D Vitamini Yetersizliği Hastalıkları
  • Çocuklarda raşitizm (Rikest), Özellikle 0-1 yaş çocuklarda görülür.
  • Yetişkinlerde osteomalaziye yol açan kemik demiralizasyonu.

Vitamin E

E vitamini hücre zarında bulunan en güçlü antioksidandır. Kansere ve kalp-damar hastalıklarına karşı koruyucudur. Bağışıklık sistemini güçlendirir, Alzeihmer hastalığından ve kataraktan korur. Bitkisel yağlarda bulunan E vitamini yağların kızartılması ile aktivitesi azalır.

E Vitamini Hangi Besinlerde Bulunur?

E vitamini, bitkisel yağlarda oldukça fazla miktarda bulunur. Karaciğer ve yumurtada orta derecede bulunan E vitamini, buğday, mısır, ayçiçeği, fındık, fıstık, susam, ceviz, patates, yeşil sebzeler ve kuru baklagillerde de bulunmaktadır.

E Vitaminin Görevleri

  • Antioksidan etkisi vardır. Kansere karşı koruyucudur.
  • Kalp hastalıklarının gelişmesinde koruyucudur.

Vitamin K

K vitamini “koagülasyon (pıhtılaşma) vitamini” olarak adlandırılması düşünüldüğü için ilk harfi olan K vitamini olarak isimlendirilmiştir.

K Vitamini Hangi Besinlerde Bulunur?

K vitamini: lahana, karnabahar, ıspanak, yumurta sarısı ve karaciğerde bulunur.

K Vitaminin Görevleri

  • Karaciğerde kan pıhtılaşmasa faktörlerinin sentezinde görev alır.

Suda Eriyen Vitaminler

Suda eriyen vitaminler ( suda çözünen vitaminler): B ve C vitaminleridir.

Suda eriyen vitaminler vücutta depolanamayan vitaminlerdir. B vitaminleri: B1, B2, B3, B5, B6, B9 ve B12 olmak üzere çeşitlendirilmektedir.

B1 Vitamini

Suda uzun süre pişirildiğinde tiaminin yani B1 vitaminin bir kısmı suya geçer. Fazla çay ve kahve tüketenlerde ve uzun süre tahıl grubu besinleri tüketmeyenlerde B1 vitamini eksikliği görülür.  B1 vitamini eksikliğinde beri beri hastalığı, halsizlik, hafıza zayıflığı ve dikkat eksikliği görülür.

B1 Vitamini Hangi Besinlerde Bulunur?

Kepeği ayrılmamış tahıllar, buğday, pirinç, çavdar, bulgur en iyi kaynaklarıdır. Karaciğer, sakatatlar, kurubaklagiller, mayalı ekmekler, badem içi, ceviz içi, yumurta, meyve ve sebzelerde B1 vitamini de bulunur.

B1 Vitaminin Görevleri

  • Karbonhidratlardan enerji elde etmek için gereklidir.
  • Sinir ve sindirim sistemi faliyetleri için gereklidir.

B2 Vitamini

B2 vitamini süt ve süt ürünlerinde bulunur. Diğer adı Riboflavindir, pişirme sırasında riboflavin kaybı söz konusu olmaz. B2 vitamini karbonhidratlar, yağlar ve proteinlerin metabolizması için gereklidir. Riboflavin ışığa ve alkaliye karşı dayanıksızdır. Sütün transparan şişede olması ve yoğurdun 2 gün aydınlık yerde bekletilmesi B2 vitamini kaybına sebep olur. Süt güneş ışığında 2 saat kalırsa %50 kayba uğramaktadır.

B2 Vitamini Hangi Besinlerde Bulunur?

En iyi kaynakları: Hayvansal kaynaklı besinlerdir. Süt ve süt ürünleri, karaciğer, böbrek ve yumurtadır.

İyi kaynakları: Yeşil yapraklı sebzeler, bira mayası, havuç, fındık, kurubaklagillerdir.

B3 Vitamini

B3 Vitamini; ısı, ışık, alkali ve oksidasyona en dayanıklı vitaminlerden biridir. Yetersizliği pellegra hastalığına sebep olmaktadır.Tedavi edilmezse pellegra ölümle sonuçlanır. B3 vitamini hücrelerin oksijeni kullanabilmesi için gereklidir. Midede salgılanan asitlerin üretilmesine yardımcı olur.

B3 Vitamini Hangi Besinlerde Bulunur?

Et, tavuk, balık, karaciğer, kurubaklagiller, bulgur, mantar, un, süt, yumurta B3 vitamini kaynaklarındandır.

B6 Vitamini

B6 vitamini sinir sisteminin düzgün olarak çalışmasını ve hormonların düzenlenmesini sağlar. B6 vitamini eksikliğinde merkezi sinir sisteminde görülen sorunlar nedeni ile konvülsiyon ( havale), anemi (hipokromik mikrositik anemi) meydana gelmektedir. B6 vitamini yetersizliği belirtileri: anemi, ağız ve deride yaralar, konstrasyon bozukluğu, kabızlık, mide ağrıları ve çarpıntı gözlemlenir.

B6 Vitamini Hangi Besinlerde Bulunur?

B6 vitamini: muz, avakado, bezelye, havuç, karaciğer, balık, et , böbrek, tam buğday, bulgur ve pirinçte bulunur.

B9 Vitamini ( Folik Asit)

B9 Vitamini (folik asit) kan hücrelerinin yapımı için gereklidir. Eksikliğinde anemi ve deride yaralar görülür. Gebe kadınlarda folik asit ihtiyacı artar. Doğum kontrol hapları folik asit ihtiyacını arttırır. B9 Vitamini eksikliğinde makrositik megaloblastik anemi oluşur. Büyüme geriliği ve nöral tüp defekti görülür. Homosistein düzeyinin yükselmesi ( kalp damar hastalığı riskini arttırır.) görülür.

B9 Vitamini (Folik Asit) Hangi Besinlerde Bulunur?

B9 vitamini koyu yeşil yapraklı sebzelerde, kurubaklagillerde, sakatatlarda, et ve yumurtada bol miktarda bulunur.

B9 Vitaminin Görevleri

  • Vücutta nükleik asitlerin ve aminoasitlerin birbirine dönüşmesinde görev alır.
  • Kan hücrelerinin yapılması ve çoğalması için gereklidir.
  • DNA sentezini doğrudan etkiler.

B12 Vitamini

B12 vitamini büyümede ve gelişmede rol alan bir vitamindir. b12 vitamini eksikliği nelere sebep olur B12 vitamini eksikliği sonucu pernisiyöz anemi ortaya çıkar.B12 vitamini eksikliği sonucu sinir sistemi bozuklukları, yorgunluk ve başağrısı görülmektedir. B12 vitaminin bağırsaklardan kana emilebilmesi, midede bulunan intrinsik faktör sayesinde mümkün olmaktadır. Sindirim sistemindeki bozukluklar da vitamin B12’nin emilimini azaltır. Peki b12 hangi besinlerde var?

 Vitamin B12 Hangi Besinlerde Bulunur?

Diğer vitaminlerden biraz farklı olarak  B12 vitamini sadece hayvansal kaynaklı besinlerde bulunur. Et, süt ve süt ürünleri, balık ve yumurta b12 vitamini olan besinlerdir.

C Vitamini

Besinlerdeki C vitamini, havanın oksijeni ile okside olarak, vitamin aktivitesini zamanla kaybeder. C vitamini önemli görevlere sahiptir. Demirin kana geçmesini kolaylaştırır. Yemekle birlike alınan C vitamini, bitkisel besinlerde demirin kullanımını 2-3 kat arttırır. Kanda kolestrol düzeyini ayarlar ve demir, kalsiyum gibi minerallerle kan damarlarının daha kuvvetli olmasını sağlar. Kollojenin sententinde rol alır ve bağ dokuyu güçlendirir. Mide kanserini önler, salam-sosis gibi besinlerin C vitamini kaynakları ile tüketilmesi gerekmektedir. C vitamini yetersizliğinde yaralı, sünderimsi diş etleri, kolay zedelenen kan damarlarına yol açar.

C Vitamini Hangi Besinlerde Bulunur?

C vitamini, kuşburnu, yeşil-kırmızı sivri biber, koyu yeşil yapraklı sebzeler, soğan, domates, kızılcık, kırmızı lahana,  çilek, kavun, portakal, limon gibi turunçgillerde bulunur.

Vitaminler ile iligili hazırlamış olduğumuz bu makalemizde; Vitamin nedir?, vitaminlerin görevleri nelerdir?, göz sağlığı için hangi vitamin gereklidir?,vitamin çeşitleri ve görevleri nelerdir? b12 vitamini hangi besinlerde bulunur? sorularına cevap verdik. Vücut güzellik olarak herhangi bir vitamin takviyesine başlamadan önce doktorunuza danışmanızı öneririz.

Comments

0 comments

sponsorlu bağlantı
Etiketler
Daha Fazla Göster

İlgili Makaleler

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *

Close
Close